Η απώλεια κ το πένθος μέσα από τα μάτια του παιδιού, Αντιγόνη Συμεωνίδου.

Σε συμβουλευτική γονέων για την απώλεια κ το πένθος μέσα στην οικογένεια πάντα η πρώτη απορία των γονιών είναι ” πως να χειριστώ την κατάσταση με το/τα παιδιά”. Ειδικά για παιδιά ηλικίας 5 με 10 ετών. Συνήθως αφορά παππού, γιαγιά, θείο, θεία που είναι πρόσωπα πολύ αγαπημένα κ μέσα στο οικογενειακό πλαίσιο που ζει το παιδί. Κ στην πιο δύσκολη περίπτωση αφορά ένα γονιό. Αλλά η απώλεια κ το πένθος για την παιδική δεν είναι θέμα χειρισμού. Είναι θέμα “εισόδου” σε μια καινούργια πραγματικότητα, είναι θέμα εξερεύνησης της διαδρομής της καινούργιας πραγματικότητας.
Δεν λαμβάνουμε υπόψιν μας την φύση της έννοιας Απώλεια κ το πλαίσιο του Πένθους κ για να βοηθήσουμε το παιδί χρειάζεται να μπούμε στα παπουτσάκια του.
Η απώλεια είναι ένα χάσιμο σχέσης, μια ολοκληρωτική αφαίρεση ενός υπαρκτού ανθρώπου από τη ζωή του παιδιού. Μετά την κυριολεκτική αφαίρεση ακολουθεί κ η συμβολική ( αφαίρεση επαφής, αφαίρεση μέλλοντος, αφαίρεση εξέλιξης της ζωής του παιδιού με το αγαπημένο πρόσωπο που έφυγε). Η διαδικασία της αφαίρεσης βιώνεται μέσα στο παιδί κ ζυμώνεται με το παιδί. Κ το πένθος είναι μια έκφραση αγάπης απέναντι στον άνθρωπο που έφυγε κ μια έκφραση ζυμώματος της απώλειας μέσα στην παιδική ψυχή. Τι να χειριστείς σε κάτι τόσο ζωντανό, γεμάτο συναισθήματα, γεμάτο απορίες, γεμάτο συμβολισμούς κ καινούργια μηνύματα. Δεν χειρίζεσαι αλλά συνυπάρχεις με το παιδί σου μέσα στο καινούργιο μονοπάτι που έχει μπει. Όταν ένας αγαπημένος άνθρωπος φεύγει από τη ζωή του παιδιού, το ίδιο παιδί δημιουργεί μια επιθυμία συναισθηματικής επιβίωσης. Επιθυμεί να ξαναφέρει το παρελθόν στο παρόν, επιθυμεί να υπάρχει ξανά ο αγαπημένος του άνθρωπος στην ζωή του στο Τώρα. Κ ματαιώνεται. Τι να χειριστείς σε κάτι τόσο ανθρώπινο αλλά μη αναστρέψιμο? Δεν χειρίζεσαι αλλά νιώθεις, συμπορεύεσαι, λες αλήθεια κ συνυπάρχεις στην εξέλιξη του μικρού ανθρώπου που αντιμετωπίζει μια τεράστια ματαίωση.
Για τα μάτια ενός παιδιού, η απώλεια ενός αγαπημένου ανθρώπου βιώνεται κ ως μια μορφή εγκατάλειψης. Το μικρό παιδί “εγκαταλείπεται” από τον άνθρωπο που έφυγε κ δημιουργεί μέσα του θυμό κ μια αίσθηση αδικίας. Το παιδί θα προσπαθήσει να προστατευθεί από μέσα του αλλά τα συναισθήματα του αποχωρισμού είναι καταλυτικά για να τα καταφέρει. Κ εκεί ερχόμαστε εμείς οι ενήλικες που αγκαλιάζουμε το παιδί κ μαζί με την ζεστασιά που δημιουργούμε το βοηθάμε να υπάρχει στην απώλεια κ στο πένθος. Το παιδί θα στραφεί σε μας για να προσπαθήσει να καταλάβει κ να συνειδητοποιήσει την έννοια του θανάτου κ της απώλειας.

Κ όταν χάνουν τον γονιό τους? Παραθέτω ένα κείμενο δημιουργημένο από μια συμβουλευτική σε πατέρα που έχασε την σύζυγο του κ μητέρα των παιδιών του, ηλικίας 6 κ 8 χρονών.

” Τα παιδιά θα πληγωθούν, θα θυμώσουν, θα απογοητευθούν, θα κλάψουν. Θα τους λείψει η μορφή της, η μυρωδιά της, η ματιά της, η αγκαλιά της, το χάδι της, το νανούρισμα της. Θα θυμώσουν που δεν υπάρχει στην ζωή τους, θα φοβηθούν γιατί δεν θα υπάρχει στο μέλλον τους και θα κοιμούνται αγκαλιά με τις αναμνήσεις τους. Θα ονειρεύονται το παρελθόν τους γιατί θα την έχει μέσα, θα θέλουν να την φέρουν στο παρόν τους αλλά δεν θα μπορούν. Αυτή είναι η πραγματικότητα της απώλειας. Μην τα βάλετε σε γυάλα, μην τα αποτρέψετε από το να την βιώσουν. Μπροστά τους ανοίγεται ένας συναισθηματικός δρόμος που θα δημιουργηθεί από την ανάγκη τους να βιώσουν τα συναισθήματα τους και τον πόνο που γεννιέται από την απώλεια. Ο μόνος και βασικός άνθρωπος στην ζωή του που μπορεί να τα ανακουφίσει και να τα ενδυναμώσει, είστε εσείς. Το άλλο μισό της μαμάς τους, το άλλο μισό της οικογένειας τους, το άλλο μισό του κόσμου τους. Να τους μιλάτε από την ψυχή σας, να τους λέτε μόνο την αλήθεια, να απαντάτε σε όλες τις απορίες που θα γεννηθούν στα κεφαλάκια τους. Μην ξεχνάτε ότι αντιμετωπίζουν ότι πιο πυρηνικό υπάρχει στην ζωή μας, το αποχωρισμό. Και αποχωρίστηκαν την μητέρα τους, αλλά εσείς είστε ακόμα εκεί μαζί τους να αντιμετωπίσετε την απώλεια, σαν μια τριάδα όχι σαν τρεις ξεχωριστοί άνθρωποι. Από 4 άνθρωποι γίνατε τρεις και για τα παιδικά μάτια αυτή η αλλαγή φαντάζει τεράστια, απειλητική και τρομαχτική. Ενδυναμώστε την τριάδα για να μπορούν στην πορεία της ζωής τους να ζουν με την απώλεια και όχι μέσα από αυτήν.
O θάνατος της μητέρας τους θα τους διαλύσει τον εσωτερικό και εξωτερικό τους κόσμο. Μέσα τους θα δημιουργηθούν συγκρούσεις, εσωτερικές συγκρούσεις που θα τους τρομάξουν. Ο πόλεμος στην ψυχή τους ανάμεσα στην πραγματικότητα τους και στην προσδοκία ότι όλο αυτό που ζούνε θα αλλάξει, θα τα πονέσει. Η ελπίδα ότι θα την ξαναέχουν δίπλα τους θα τα τρέφει αλλά η πραγματικότητα θα τα αποδυναμώνει. Μικρές ψυχούλες που θα νιώθουν την ανάγκη να αφεθούν στην δική σας αγάπη και στήριξη αλλά ταυτόχρονα θα φοβούνται. Θα φοβούνται την αγάπη γιατί η αγάπη τα πόνεσε. Να είστε εκεί μαζί τους σε όλα όσα νιώθουν, σε όλα όσα φοβούνται και σε όλα όσα θα αποφεύγουν”

Αντιγόνη Συμεωνίδου
Ψυχολόγος- Υπαρξιακή Ψυχοθεραπεύτρια.

korea_echi_artwork_1004725_top

Πως χτίζεται η εμπιστοσύνη στον εαυτό μας, Αντιγόνη Συμεωνίδου

H εμπιστοσύνη στον εαυτό μας, γεννιέται στην ενδομήτρια ζωή μας και είναι μια καθημερινή βιωματική εμπειρία.
Γεννιέται μέσα από την εν-συναίσθηση μας, νιώθοντας την ύπαρξη μας ως ένα αναπόσπαστο κομμάτι του σώματος της μητέρας μας, στην διάρκεια της ενδομήτρια ζωής Μας. Μέσα στην πρώτη “στέγη” δημιουργούνται τα πρώτα συναισθήματα που εγκαθιδρύουν την αίσθηση της ύπαρξης μας μέσα από την ψυχοσωματική σύνδεση με την μητέρα μας.
Εγκαθιδρύεται ως αίσθηση όταν αποφασίζουμε να συνεργαστούμε με το σώμα και την ψυχή της μητέρας μας για να την αποχωριστούμε, με την γέννηση μας, όταν εμπιστευόμαστε την ύπαρξη μας για αποχωριστούμε την πρώτη μας “στέγη”.
Ενδυναμώνει, όταν αφεθούμε μετά την γέννηση μας, να κινηθούμε, να σκαρφαλώσουμε στο στήθος της και να θηλάσουμε ( ικανοποιώντας το ένστικτο επιβίωσης και την ανάγκη της σύνδεσης, μαζί της).
Γίνεται πιο δυνατή, όταν στην ανάγκη μας να προσαρμοστούμε στην εξωμήτρια ζωή από την ενδομήτρια, η άμεση ανταπόκριση και η εκπλήρωση των ψυχοσυναισθηματικών μας αναγκών, συναισθάνεται και εκπληρώνεται από την Μητέρα μας. Η μετάβαση μας και η προσαρμογή μας στην καινούργια μας πραγματικότητα, πλαισιώνεται από Εκπλήρωση και έτσι ανθίζει η αίσθηση της Προστασίας και της Ασφάλειας.
Σταθεροποιείται, όταν στην βρεφική μας ηλικία η συναισθηματική επικοινωνία με την βασικότερη μορφή της ζωής μας, εκφράζεται με την αγκαλιά, το χάδι ( δύο εξαιρετικές εκφράσεις συναισθηματικής επικοινωνίας).
Σταθεροποιείται και δίνει την σκυτάλη για πιο Συνειδητή Αίσθηση που ανθίζει στην παιδική ηλικία, όταν στην κορύφωση του άγχους αποχωρισμού, δεν οδηγούμαστε σε βίαιες πράξεις πρόωρης ανεξαρτητοποίησης, αλλά νιώθουμε ότι η Βάση ( η μητέρα) είναι Εκεί, για να συναισθανθεί τον φόβο του αποχωρισμού και για να απαλύνει την εσωτερική σύγκρουση που βιώνουμε.
Γίνεται πιο ολοκληρωμένη, όταν στην κορύφωση του άγχους αποχωρισμού που είναι η αίσθηση, συναίσθηση και συνειδητοποίηση ότι αποτελούμε ξεχωριστή οντότητα από την μητέρας μας, βιώνεται ως Ολοκληρωτικό Αποχωρισμό και ταράζει τον εσωτερικό μας κόσμο, υπάρχει η μορφή της, που προστατεύει και ανακουφίζει.
Μεγαλώνει και θεριεύει όταν η μορφή του πατέρα μας εσωτερικεύεται μέσα μας και μας κάνει να νιώθουμε ότι μπορούμε να κάνουμε ότι θέλει η καρδιά μας και να πραγματοποιήσουμε όλα μας τα όνειρα.
Γιγαντώνεται όταν και οι δύο βασικές μορφές της ζωής μας, οι γονείς μας, δημιουργούν μέσα στην οικογένεια μας, μέσα στο πρώτο σπίτι συναισθημάτων την δική μας βιωματική εμπειρία της Σχέσης.
Ο τρόπος που μεγαλώνουμε και η ποιότητα σχέσης που έχουμε με τους πιο βασικούς ανθρώπους της ζωής μας (τους γονείς μας) ορίζει το πιο βασικό σημείο αναφοράς στην εξέλιξη της ύπαρξης μας : αν θα μεταμορφωθούμε σε συναισθηματικά “ανθεκτικούς” ανθρώπους ή αν θα μεταμορφωθούμε σε ανθρώπους που αλλοιώνονται για να επιβιώσουν συναισθηματικά στο περιβάλλον τους.
Οι συναισθηματικά ανθεκτικοί άνθρωποι είναι οι άνθρωποι που μπορούν να βιώνουν και να διαχειρίζονται όλες τις μορφές ματαιώσεων, κυριολεκτικές και μεταφορικές και να μπορούν να ζουν μαζί με αυτές και όχι μέσα από αυτές. Είναι άνθρωποι που έχουν χρωματίσει την αρχή και εξέλιξη της ύπαρξης τους με την εκπλήρωση των ψυχικών και συναισθηματικών αναγκών τους. Οι συναισθηματικές ανάγκες, είναι οι ανάγκες που δημιουργούνται από το ένστικτο επιβίωσης μέσα στην σχέση μας με τους γονείς μας, μέσα από την συνειδητοποίηση, ότι σαν παιδιά είμαστε από την φύση μας συνεργατικά για να βιώσουμε τα συναισθήματα που έχουμε ανάγκη να νιώσουμε, ξανά μέσα από την σχέση με τους γονείς. Συναισθήματα που δημιουργούνται από την αίσθηση ασφάλειας που γεννάει την εμπιστοσύνη, η αίσθηση ότι αγαπιέσαι που δημιουργεί κίνητρο για να ζεις, η αίσθηση ότι ανήκεις σε ένα πολύ ισχυρό οικογενειακό σχεσιακό πλέγμα που έχει χρωματιστεί με κατανόηση, επικοινωνία και αποδοχή. Στην παιδική μας ηλικία οι γονείς μας είναι οι άνθρωποι που μας βοηθούν να δημιουργήσουμε τον εσωτερικό μας κόσμο και τον τρόπο που ερμηνεύουμε τον εξωτερικό.
Τα πρώτα σου βιώματα που χτίζουν την βάση σου, η πρώτη ασυνείδητη αίσθηση αγάπης που περνάει σε κάθε ίνα της ψυχής σου και διαχέεται στο σώμα σου, βάζει την αρχή για μια ύπαρξη που αντέχει και συνεχίζει.

Αντιγόνη Συμεωνίδου
Ψυχολόγος-Υπαρξιακή Ψυχοθεραπεύτρια.

hands
hands

Προσπάθησε να με καταλάβεις Μαμά και Μπαμπά, Αντιγόνη Συμεωνίδου.

“Προσπάθησε να καταλάβεις ότι όταν σε κοιτάω, κοιτάω εσένα αλλά και εμένα μέσα από εσένα.
Προσπάθησε να καταλάβεις ότι η φωνή σου, γίνεται η εσωτερική φωνή μου.
Προσπάθησε να καταλάβεις ότι οι λέξεις που μου λες δεν έχουν τόσο σημασία όσο το χρώμα της φωνής σου.
Προσπάθησε να καταλάβεις ότι η φωνή σου μου δημιουργεί ασφάλεια, προστασία ή φόβο.
Προσπάθησε να καταλάβεις ότι αν φωνάζεις σε βλέπω σαν κεραυνό, θέλω να σε βλέπω σαν ήρεμο νερό.
Προσπάθησε να καταλάβεις ότι είμαι πολύ πιο μικρός από εσένα και όταν φοβάμαι όλα μου φαίνονται κυριολεκτικά τεράστια και επικίνδυνα.
Μίλα μου, μην φωνάζεις.
Προσπάθησε να καταλάβεις όταν δεν μπορώ να δω αυτό που εσύ θέλεις να δω, γιατί δεν αντιλαμβάνομαι τον κόσμο όπως εσύ Μαμά και Μπαμπά.
Προσπάθησε να καταλάβεις ότι προσπαθώ να αντιληφθώ τον κόσμο μέσα από εσένα, Μαμά και Μπαμπά.
Προσπάθησε να καταλάβεις ότι ο εσωτερικός μου κόσμος, ο συναισθηματικός μου κόσμος φτιάχνεται από εσένα Μαμά και Μπαμπά.
Και καθώς μεγαλώνω Μαμά και Μπαμπά, να μου λέτε μόνο την αλήθεια για να γίνομαι και εγώ αληθινός απέναντι σε ότι νιώθω για να μην φοβάμαι αυτό που νιώθω.
Αν φοβάμαι αυτό που νιώθω, φυλακίζομαι στην χειρότερη φυλακή : Στην δική μου πια, Μαμά και Μπαμπά”

Aντιγόνη Συμεωνίδου
Ψυχολόγος-Υπαρξιακή Ψυχοθεραπεύτρια.

4d1f4e7192d9999247d62da20b1f2723

Τα ανεξίτηλα τραύματα της παιδικής κακοποίησης, Αντιγόνη Συμεωνίδου.

Δημιουργεί βαθιά τραύματα η κακοποίηση στην παιδική ηλικία.
H παιδική ηλικία είναι μια ηλικία σύνδεσης με το περιβάλλον, αναγνώρισης συναισθημάτων, βιωμάτων και δημιουργίας. Η ψυχή του παιδιού είναι αγνή και η ύπαρξη του συναισθηματικά ανοιχτή. Όταν ή ύπαρξη είναι συναισθηματικά ανοιχτή είναι και ευάλωτη. Ευάλωτη στο τραύμα και στην εσωτερίκευση του τραύματος.
Το κακό με το ψυχικό τραύμα είναι ότι έχει την δύναμη να συνθλίψει την ψυχή του ανθρώπου και αφαιρεί πολλές δυνατότητες από την ύπαρξη του ανθρώπου. Αλλά για την παιδική ψυχή είναι ακόμα πιο βαρύ. Η κακοποίηση δημιουργεί φόβο γιατί έχει την μορφή εισβολής στην δυναμική της ψυχής του παιδιού, δημιουργεί θυμό που συνήθως μεταμορφώνεται σε θλίψη και δημιουργεί διαστρεβλωμένη εικόνα του εαυτού που εξελίσσεται.

Φόβος και εισβολή.
Το παιδί έχει αντιμέτωπο με την δυάδα που μοιάζει με δύο συγκοινωνούντα δοχεία που το ένα τρέφει και τροφοδοτείται από το άλλο. Οι γονείς που κακοποιούν είναι το άμεσο, το πρώτο συναισθηματικό περιβάλλον που μεγαλώνει το παιδί. Το γονικό περιβάλλον που χρειάζεται να αγκαλιάσει το παιδί για να ανθίσει, μεταμορφώνεται σε ένα εχθρικό και άγριο περιβάλλον και το παιδί Υπάρχει μέσα σε αυτό με την ανάγκη της προστασίας. Νιώθει την ανάγκη να προστατεύεται από τους ίδιους τους γονείς του, μια ανάγκη που το καταστρέφει ψυχικά. Μια ανάγκη που δημιουργεί αμυντικούς μηχανισμούς που το καθηλώνουν σε ψυχοσυναισθηματικές καταστάσεις που γεννούν άγχος ( το άγχος είναι ένα μίγμα φόβου και στεναχώριας). Έχουμε ένα παιδί μονίμως σε εσωτερική εγρήγορση για να μπορεί να προφυλάγεται από τον φόβο που ορίζει την σχέση με τους κακοποιητές του.
Θυμός.
Ο θυμός περιέχει και μια προσδοκία αλλαγής. Το παιδί ελπίζει και προσδοκεί να αλλάξει η κακοποιητική κατάσταση που ζει, η αλλαγή δεν έρχεται και δίνει την θέση της στην ματαίωση. Η ματαίωση είναι μια βιωματική εμπειρία που είναι πολύ βαριά για τις πλάτες του μικρού παιδιού. Έτσι αδύναμο να σηκώσει το βάρος της ματαίωσης, ζει κουβαλώντας την.
Και έρχεται η διαστρεβλωμένη εικόνα του εαυτού. Εξελίσσεται σε μια ύπαρξη που ερμηνεύει την αγάπη μέσα από την βία, ο σεβασμός στον εαυτό του μπλοκάρεται από την καταπάτηση του ψυχισμού του, η θλίψη στην παιδική του ζωή δίνει την θέση σε μορφές κατάθλιψης και ακραίου άγχους στην ενήλικη ζωή και δημιουργεί μια παράλογη ανάγκη παντοδυναμίας που αλλοιώνει τις πανανθρώπινες πτυχές της ψυχής του. Στην ενήλικη ζωή δημιουργεί κακοποιητικές σχέσεις που ορίζονται από τις διαστρεβλωμένες εικόνες της παιδικής του ηλικίας, σχέσεις που δεν πλαισιώνονται από τον σεβασμό στην ύπαρξη του, σχέσεις που διαιωνίζουν το πρώτο χαραγμένο βίωμα : το βίωμα του θύματος. Του εγκλωβισμένου και αβοήθητου θύματος.
Ένα τραύμα μπορεί να γίνει ανεξίτηλο όταν όλη σου η ύπαρξη περιστρέφεται γύρω από την μόνιμη ανάγκη προστασίας. Ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα του ανθρώπου προς το παιδί είναι η κακοποίηση του από τις μορφές που αντί να το αγκαλιάσουν το συνέθλιψαν, αντί να το προστατέψουν το εκφόβισαν, αντί να το βοηθήσουν να ανθίσει το δηλητηρίασαν.

Αντιγόνη Συμεωνίδου
Ψυχολόγος-Υπαρξιακή Ψυχοθεραπεύτρια.

293735_368490193195486_1842368729_n

” O φόβος μέσα από τα μάτια του παιδιού” της Αντιγόνης Συμεωνίδου.

” Ο φόβος μέσα από τα μάτια του παιδιού”.

Ιδανικά, με το που γεννιόμαστε χρειάζεται να τοποθετηθούμε  κατευθείαν στην αγκαλιά της μητέρας μας και να θηλάσουμε. Η είσοδος μας στην καινούργια και άγνωστη πραγματικότητα μας ας  χρωματιστεί με ψυχοσυναισθηματική ασφάλεια και προστασία. Ας χρωματιστεί με το αναγκαίο βίωμα της μη-λεκτικής επικοινωνίας που παίρνει μορφή με το σώμα της μητέρας μας και εξωτερικεύεται με την αγκαλιά και το χάδι της.
Μεγαλώνοντας και επιδρώντας με το περιβάλλον μας έρχονται στιγμές που αναδύεται ο φόβος που παίρνει πολλές μορφές. Ο πρώτος και βασικότερος φόβος εκφράζεται με το άγχος αποχωρισμού ( + – 18 μήνες) που συμβολίζει τον φόβο απώλειας της βασικής μορφής και εκπλήρωσης ψυχικών αναγκών την Μητέρα. Βιώνοντας την πρώτη μορφή απώλειας, ερχόμαστε σε επαφή με το Κεντρικό Σημείο της Ύπαρξης μας, τον αποχωρισμό.
Το άγχος αποχωρισμού δεν μπορεί να το αποφύγει η ανθρώπινη ύπαρξη αλλά να μπορεί να βοηθηθεί να το βιώσει, να ανακουφιστεί και να το ξεπεράσει.
Μεγαλώνοντας ερχόμαστε αντιμέτωποι με άλλες μορφές φόβου ( φοβόμαστε το σκοτάδι, τους ξένους, ζωάκια, θορύβους…)
Για παράδειγμα, ενα παιδάκι 3,5 με 4 χρονών φοβάται το σκοτάδι. Δυστυχώς  πολλές φορές  αντιμετώπιζουμε  τον φόβο του παιδιού για το σκοτάδι ως κάτι απαγορευμένο και  το εκφράζουμε λεκτικά με φράσεις όπως ” Μην φοβάσαι” ή ” Είσαι μεγάλος τώρα. Τα μεγάλα παιδιά δεν φοβούνται”…Λυπηρό γιατί έτσι μαθαίνουμε στο παιδί ότι για να το αποδεχόμαστε και να το αγαπάμε Πρέπει το Ίδιο Να Μην Αποδεχτεί  ένα πολύ φυσιολογικό συναίσθημα. Και βιώνει μια τρομερή εσωτερική σύγκρουση που λέει ” Δεν νιώθω ασφάλεια-φοβάμαι-η μαμά δεν δέχεται τον φόβο μου-για να με αγαπάει η μαμά δεν πρέπει να φοβάμαι-“. Το παιδί εγκλωβίζεται και ο εγκλωβισμός στην παιδική ηλικία οδηγεί σε αδιέξοδο και απελπισία. Το αδιέξοδο είναι οι εσωτερικές συγκρούσεις που βιώνει κάθε φορά που φοβάται ( φτάνει σε ένα σημείο που νιώθει ότι ένα φυσιολογικό και ανθρώπινο συναίσθημα απειλεί την μητρική αγάπη) και απελπίζεται γιατί κυριαρχεί η ανάγκη για αποδοχή και αγάπη από την μητέρα. Φανταστείτε τον εσωτερικό διαχωρισμό που βιώνει. Το αποτέλεσμα είναι μια επώδυνη αίσθηση Ενοχοποίησης και μια ανάγκη προστασίας από αυτήν. Η προστασία από την Ενοχοποίηση δημιουργεί αμυντικούς μηχανισμούς που προσπαθούν να απωθήσουν αγχόγονα συναισθήματα. Τα συναισθήματα όμως είναι σπόροι..Όσο και να προσπαθήσουμε να τα θάψουμε βρίσκουν τον τρόπο και ανθίζουν. Στην συγκεκριμένη περίπτωση ανθίζουν άσχημα…Τα λουλούδια τους είναι καταπίεση, ψυχαναγκασμοί και κατάθλιψη στην ενήλικη ζωή..

Αγκαλιάστε τα παιδιά με όλα αυτά που νιώθουν και γίνετε κυριολεκτικά και συμβολικά μορφές ανακούφισης, γαλήνης όταν νιώθουν εσωτερική τρικυμία..για να μπορούν να “ισορροπούν” καλύτερα…ss